نامه سرگشاده به دبيرخانه كتاب سال
اميرحسن چهل تن

باعث تاسف فوق العاده من است كه اعلام كنم تا زماني كه حتي يك كتاب براي دريافت مجوز معطل يا از حق انتشار محروم مانده باشد، خود را اخلاقا مجاز به شركت در اين رقابت نمي دانم.

مطلب کامل

چرا نويسنده نبايد بابت تخصصش پول بگيرد؟ (مقدمه سخنراني در دانشگاه اهواز در بزرگداشت محمود دولت آبادي)
اميرحسن چهل تن

البته يك شغل ديگر هم هست كه باز مثل نويسندگي به رسميت شناخته نمي شود. و آنهم روسپيگري ست.البته اين را به اين دليل مي گويم كه اتفاقا نكته ي ظريفي را نشان مي دهد.اين كار رسميت ندارد ولي در عين حال در شهر بزرگ،بي در و پيكر و بي سر و سامان ما هر روزه در مسيرهاي مان آدم هايي را مي بينيم كه به اين كار اشتغال دارند.

مطلب کامل

بر مزار هوشنگ گلشیری-16/3/85 (سخنراني)
اميرحسن چهل تن

گمان مي كنم معناي كلي آثار او- يا لااقل معنایی كه من از نوشته های او در می یابم- هنوز تبیین نگردیده و تا چنین نشده است لاجرم سوء تفاهماتی را موجب می شود كه بر بستر آن برخي نویسندگان جوان یا شاید غیر جوان هم، از طریق تفنن با زبان به نام داستان چیزی تجملاتی و لابد بی معنا عرضه كنند.

مطلب کامل

جمع آوري اعانه براي كودك صغير (روزنامه نوروز-از زاويه اي ديگر- 29 ارديبهشت 81)
اميرحسن چهل تن

ما هميشه دير مي رسيم؛فقط لحظه اي زودتر از آنكه عاقبت درها را ببندند و بگويند،باشد براي نوبت بعد! تا به جبران اين تاخير برخيزيم،فرصت ديگري از دست رفته است،بسكه شتاب و هياهوست؛چيزهايي سر راه مي شكند،پاهايي لگدمال مي شود،موهاي آراسته به نهايت آشفتگي مي رسد،لباس هايي كه با آن همه دقت براي شركت در ضيافت تدارك شده بود،در مضحكه ي شتاب آلود دست ها از سكه مي افتد و وقتي نگاه مي كنيم،مي بينيم صاحب نامناسب ترين سر و پز ماييم.

مطلب کامل

تنها تخيل است كه واقعيت دارد(يادداشتي بر فيلم طوبا،اثر شيرين نشاط)
اميرحسن چهل تن

در موزه هنرهاي معاصر تهران درنمايشگاهي از هنرمفهومي فيلم كوتاه“طوبا”ساخته ي شيرين نشاط روزهاي متوالي به نمايش در آمد؛فيلمي تامل برانگيز،جذاب و مسحور كننده.

مطلب کامل

چهارشنبه سوري؛ يك روزِ بخصوص!؟(نقد فيلم،منتشر شده در روزنامه شرق)
اميرحسن چهل تن

براي من كه در زمره يِ مخاطبان عادي سينماي ايران قرار دارم، امكان گفتگو در باره هر فيلمي از اكران عمومي آن آغاز مي شود. بحث هاي مطبوعاتي اوج خود را البته موقعي تجربه مي كنند كه فيلم ها در جشنواره به نمايش در مي آيند ؛ در آن محدوده تنها سينماگران و دست اندركاران حرفه اي از امكان تماشاي فيلم ها برخوردارند. پس فيلم چهارشنبه سوري براي من موضوع كاملا تازه اي ست.

مطلب کامل

ادبیات هسته مرگی جهان شمول
اميرحسن چهل تن

تاریخ ادبیات روس( دو جلد)
ویكتور تراس
ترجمه علی بهبهانی
شركت انتشارات علمی و فرهنگی- تهران 1384
1469
صفحه- قیمت دوره دو جلدی شمیز 100000 ریال(گالینگور120000 ریال)

"
تاریخ ادبیات روس، از انتشارات دانشگاه ییل، گزارش آثار و احوال نویسندگان و شاعران روسیه است- از دورانی كه آن دیاران به هم پیوست و بنیاد گرفت تا زمانی كه جمهوریهای شوروی از هم گسست و فرو ریخت.

مطلب کامل

نگاهي به كتاب "عطر سنبل، عطر كاج"
اميرحسن چهل تن

مليت برای اغلب کسانی که به مهاجرت می روند و پايه های زندگی خود را در محيط تازه استوار می کنند مثل يک چيز اضافی روی دست شان می ماند. آنها ناچارند شيوه زندگی و قواعد نوشته و نانوشته محيط تازه را بپذيرند، قواعدی که از تجربه جمعی متفاوتی پديد آمده است.

آيا زيستن در سرزمينی که در آن به دنيا نيامده ای و معنای نگاهها و خنده های ساکنانش را نمی دانی مايه شرمساری است:

مطلب کامل

زندگي و مرگ طيب حاج رضائي
اميرحسن چهل تن

از ميان همه کسانی که نامشان با واقعه پانردهم خرداد ۱۳۴۲ در آميخته است طيب حاج رضائی چهره منحصر بفردی است. مرکز بررسی اسناد تاريخی از طريق ارائه اسنادی از آرشيو ساواک به شرح سابقه مردی می پردازد که نامش يکسره تحت الشعاع فرجام او قرار گرفته است، سابقه ای که به زعم نويسنده کتاب هيچکس در صدد اختفاء آن نيست.

مطلب کامل

سفرنامه (مجموعه‌ی ده یادداشت منتشر شده در سایت فارسی دویچه وله - خرداد 1386)18.05.2007 تا 01.06.2007

زادگاه گوته از بالا همان چیزی ست که مخبرالسلطنه هدایت (۱) در خاطراتش خبر آن را داده است:گوشه ای از ارم ذات المعاد!
بس که سبز و زیباست و این سر سبزی برای همه کسانی که از سرزمین تقریبا خشک ایران می آیند بیش از هر چیز نشانه ای از بهشت موعود است. بامهای سرخ سفال پوش همچون شعله های کوچک آتش بر پهنه سبز می درخشید.

مطلب کامل

بيانيه‌ي داوران سومين دوره ي مسابقه ي هدايت

سومين دوره ي مسابقه ي داستان نويسي صادق هدايت همچون دو دوره ي پيش و همچون سايرمسابقات مشابه امكان فوق العاده اي ست تا ما بار ديگر به ادبيات بانديشيم، چرا كه براي ما، دست كم براي ما كه در اينجا جمع شده ايم ادبيات يكي از جدي ترين مقوله هاست.
چند سالي ست همه ي ما از افزايش چشمگير عناوين منتشر شده در عرصه داستان، از حضور موثر نسل تازه اي از نويسندگان و از تسهيل اخذ مجوز انتشار كتاب سخن مي گوئيم، با اين همه ادبيات داستاني ما جز همان حاشيه باريك و ناامن بر زندگي انسان ايراني چيز ديگري نيست و لابد براي درك واقعي تري از آنچه رخ مي دهد، ما بيشتر از داده هاي آماري به تحليل كيفي اين رويداد نياز داريم.

مطلب کامل

بهترین فیلم ایرانی که دیده ام

سال های سال سینما مکان محبوب من بود.آن سردرهای عظیم، نئون های رنگی و تصاویر درشت ستاره ها نوعی اقتدار را القاء می کرد. سالن سینما دنیای دیگری بود، فضای آن اغلب اوقات نوری نداشت و این به راز و رمز آن می افزود. گوشه کنار تاریک، بوی نا و صدای همهمه، و آنگاه زنگ را می نواختند، پرده های پرچین مخمل کنار می رفت و آنها از راه می رسیدند. وقتی فیلم به پایان می رسید، همیشه افسردگی نصیبم بود؛ آنها کجا می رفتند؟ آنهایی که دو ساعت تمام با مخفی ترین احساسات من بازی کردند و با غیبت ناگهانی خود مرا با دست خالی تنها گذاشتند؟

مطلب کامل

با احساس وزن یک مُرده (منتشر شده در مجله شهروند)

صادق هدایت هفتاد سال پس از انتشار بوف کور، مهم ترین اثر داستانی او و مشهور ترین رمان فارسی، همچنان سوژه ای باب روز است؛ در حوزه های روشنفکری بحث در باره او هرگز فروکش نکرده است. و این شاید دلیل واضحی داشته باشد: وقتی از هدایت حرف می زنیم در حقیقت از خودمان حرف می زنیم؛ از تنهایی و انزوای یک نغمه ناکوک در یک ارکستر عظیم پر هیاهو؛ یعنی وضعیتی مضحک، دردناک و بیزار کننده. و درست به همین خاطر است که هنوز نمی توانیم راجع به او با صراحت کافی حرف بزنیم، صراحت ما در باره او بسیار کمتر از صراحت نوشته های اوست. او چیزهایی گفته است که ما بعد از نزدیک به شش دهه از مرگش هنوز جرئت بر زبان آوردنش را نداریم.

مطلب کامل

ادعاهاي آمريكا و دلواپسي هاي ما

وضعيت هيچكس مثل ما ايرانيان در برابر آنچه در مرزهاي غربي كشورمان روي مي دهد،دشوار نيست. يكي از طرفين درگير در اين مجادله خونين حكومت صدام حسين است كه ما او را به عنوان آغاز كننده ي جنگي هشت ساله،بيهوده و ويرانگر با كشورمان مي دانيم و طرف ديگر حكومت آمريكاست كه نيم قرن پيش با شركت مستقيم در ساقط كردن حكومت ملي دكتر مصدق،براي هميشه خاطره اي ناخوشايند در ذهن ما بر جاي گذاشته است.اما دشواري موضوع اينست كه اعلام بي طرفي در اين جنگ چيزي از مسئوليت ما در قبال آن و نتايج غير قابل پيش بيني و هراس انگيزي كه به دنبال خواهد داشت، نمي كاهد.

مطلب کامل

هدایت ( سخنراني در تالار فردوسي دانشكده ادبيات دانشگاه تهران)

موضوع هدايت ، آثار او ، زندگي و همچنين مرگش از جمله موضوعاتي ست كه از وقتي پديد آمده اند، يك لحظه هم ما را رها نكرده اند. او در عين حال از جمله ي كساني ست كه نحوه ي مرگشان بطور اجتناب نا پذيري شيوه ي زندگي شان را توضيح مي دهد. و اگرچه همين مرگ است كه پروژه ي كشف او را كامل مي كند اما از سوي ديگر موجب اتفاقي ست كه مي شود آن را تولد اسطوره هدايت ناميد.
اما چرا هدايت يك موضوع تمام نشدني ست؟ من دست كم سه دليل براي آن به ذهنم مي رسد:
اول آنكه همه ما به عنوان آدم هاي تحصيل كرده ي متعلق به اقشار متوسط جامعه شهري، يعني به عنوان آدمهايي كه در عين حال به شيوه هاي ديگر زندگي در نقاط ديگر دنيا و همچنين تعريف " بشر" در آن جوامع آشنايي داريم به درجات مختلف ، كم يا زياد خودمان را در وضعيت او احساس مي كنيم. وضعيت آدمي كه دچار يك فضاي فرهنگي بخصوص است، كه اگرچه اين شرايط ناشي از وجود او هم هست اما حالا ديگر مورد پذيرش او نيست. هدايت به عنوان يك نويسنده و با استفاده از امكان نوشتن ، مدام اين وضعيت را افشا مي كرد.

مطلب کامل

تاریکخانه هدایت ( سخنرانی در صدمین سال تولد هدایت )

آيا همه ي ما،همه ي ما نويسندگان پس از هدايت،از “تاريكخانه”ي او بيرون آمده ايم؟ ميراث او چيست؟پيوند ما با او كدام است؟
راوي ي تاريكخانه در مورد شخصيت اصلي ي داستان مي گويد“آيا با يكنفر مجنون وسواسي يا با يك آدم فوق العاده سر و كار پيدا كرده ام؟”آيا ما نيز در مواجهه ي با هدايت رو در روي چنين پرسشي قرار نمي گيريم؟
همو در جاي ديگري مي گويد“مثل اينكه مي خواست از جريانات دنياي خارجي و تماس با اشخاص محفوظ و جدا بماند.”
اين البته كمي اغراق آميز است.اما آنچه او احتمالا براي نخستين بار در ادبيات بر آن انگشت گذاشت،تفكري عجين شده با احساس بود؛ واقعيتي ديگر! واقعيتي دروني كه در برابر واقعيت بيروني عقل محور از خود مقاومت نشان مي دهد.

مطلب کامل

تراژدی ساعدی بودن، نويسنده ای که قدر نبوغ خود را ندانست
امير حسن چهل تن

در ميان همه داستان نويسانی که بدنه اصلی ادبيات داستانی معاصر ما را می سازند ساعدی چهره ممتاز و کاملا ويژه ای است.

من او را تقريبا هميشه پس از هدايت به ياد می آورم و اين يادآوری اغلب با حسرت، دريغ و نوعی احساس غبن همراه است، با يک جور احساس حيف شدگی و اين نه فقط سرنوشت اغلب نويسندگان مستعد و ممتاز ماست که انگار برای هر نخبه ای در بافت اجتماعی اين سرزمين کم و بيش همين تقدير پيش روست؛ حرام شدن! و وقتی پای نويسنده ای با تخيل شگرف ساعدی در ميان باشد می توان گفت برای جامعه ای که بطور کلی از ضعف يا حتی فقدان درک زيبايی شناختی مدرن رنج می برد، چيزی زيانبار تر از آن وجود ندارد.


نتيجه حاصله يک صد سال ضايعه مدام است - چيزی که هنوز تمام و کمال دست از سرمان برنداشته - اين سوء تفاهم از يک سو استعدادهای ناب را تلف کرده است و از سوی ديگر نويسندگان مهمی مثل چوبک، گلستان و مهشيد اميرشاهی را به حاشيه سوق داده است.

مطلب کامل

جمع آوري اعانه براي كودك صغير (روزنامه نوروز 29/2/81 )
امير حسن چهل تن

اين كودك صغير نيست . اگر هم باشد وظيفه تان رام كردن او نيست . وظيفه تان برداشتن موانع از سر راه اوست . تا از سينه هاي مادر طبيعي شير بنوشد ، در حياط خانه اش به آرامي گردش كند از آفتاب و آب هوا بهره مند شود و آن وقت به ناچار قد و بالاي او بر فراز ديوار بر خواهد كشيد ، همسايه ها را متوجه خواهد كرد و براي ادبيات ايران تقاضايي طبيعي در يك بازار طبيعي به وجود خواهد آورد ./

مطلب کامل

سخنراني اميرحسن چهل‌تن در مراسم خاکسپاری احمد محمود

احمد محمود قصه‌گوي توانا، راوي‌يِ دل آزرده‌يِ روياها، اوهام، نگراني‌ها و آرزوهاي ما از پس شكوه‌اي دائمي از احساس خفگي، عاقبت از ميان ما رفت. كنايه‌ي تقدير را ببين كه رنج روحي او را به صورت دردي جسماني در آخر عمر بلاي جانش كرد!
روايت او از زندگي، از عشق، از زيبايي، از نبرد براي عدالت و صلح و دوستي در شكل قطعي و در ضمن هر دم متغير روياهاي ما تاثير داشت و رنگين كمان واقعيت ايراني را كه تقدير ناگزيرش تحمل رنگ‌هاي كبود و تيره است، در طيف وسيعي از صداها، شخصيت‌ها، ماجراها، هوس‌ها و آرزوها، شكست‌ها، كاميابي‌ها و باز هم شكست‌ها به نمايش گذاشت.

مطلب کامل

نگاهي به يك فرهنگ
اميرحسن چهل‌تن

با اينكه به عنوان يك داستان‌نويس مصرف‌كننده‌ي جديِ زبان فارسي هستم، اما در امر تاليف فرهنگ نه سابقه‌اي دارم و نه مايه‌اي؛ با يك تورق سرسري (كه البته يك هفته‌اي وقت صرفِ آن شد و روشن است كه يك بررسي دقيق وقت‌ِ بسيار بيشتري طلب مي‌كند) ضمن پي بردن به اهميت كار سترگي كه نجفي در حد بسيار عالي از پس آن برآمده است، به كم و كسرِي‌هايي برخوردم كه ذكر آن را براي استفاده‌ي احتمالي‌يِ مولف محترم بي‌جهت نمي‌دانم. بديهي‌ست براي اغلب پيشنهادهايم هيچ سندي براي ارائه ندارم (جز براي معدودي از آنها كه از ميان داستان‌هاي خودم شاهد مثال آورده‌ام. حكايت روباهه و دمش). اين پيشنهادها همچون همه‌ي كلمات و تركيبات ديگري كه از ميان داستان‌هايم مورد استفاده‌ي آقاي نجفي قرار گرفته است، همگي برگرفته از شفاهياتي‌ست كه من در ميان خانواده، فاميل و در و همسايه از كودكي با آن مواجه بوده‌ام و لذا ملكه‌ي ذهنم شده‌اند و در ميان دايره‌ي لغاتم قرار گرفته‌اند.

مطلب کامل

تـنهايي هدايت: متن سخنراني اميرحسن چهلتن در مراسم يكصدمين سالروز تولد صادق هدايت (28 بهمن ماه 1381)

او مثل همه‌ي نفرين‌شدگان جوامع پيراموني، سراسر عمر ميان نيروي گريز از مركز و نيروي جذب به آن سرگردان ماند. كوشش طاقت فرساي هدايت براي ايجاد موازنه ميان اين دو نيرو نزديك به پنجاه سال او را زنده نگهداشت و وقتي نيروي گريز از مركز به اوج خود رسيد،‌ از آنجا كه هيچ مامن ديگري در جهان براي خود نمي‌شناخت، به زندگيش، چيزي كه آن را «يك جور محكوميت قي آلود در محيط گند بي شرم» مي دانست پايان داد. اما پيش از آن گفته بود «زندگي من همه‌اش حراج دائمي مادي و معنوي بوده؛ حالا هم دستم به كلي خالي‌ست، با وجود كبر سن براي زندگي به اندازه‌ي طفل شيرخواري مسلح نيستم

مطلب کامل